Halk arasında bebek aldırma olarak da ifade edilen kürtaj en yaygın tanımıyla istenmeyen veya kişi için sağlık riski oluşturan gebeliklerin tıbbi veya cerrahi yöntemlerle sonlandırılması işlemidir. Ayrıca kadın üreme sağlığı ile ilgili bazı durumların tedavisinde de kürtaj işlemi uygulanmaktadır.
Dünyada ve ülkemizde her yıl milyonlarca kadına kürtaj uygulanmaktadır. Yasal bir hak olan kürtaj hamileliğin ilk 10 haftasında yapılır. Hamilelik anne adayı için tıbben sakıncalı olduğu veya bebeğin sakat olması durumunda ise 10 haftadan sonra da kürtaj işlemine başvurulabilir.
Kürtaj nedir?
Kürtaj rahim içinin temizlenmesi veya kazınması işleminin adıdır. Ancak en yaygın olarak gebeliğin sonlandırılması için uygulanmaktadır. İşlem, dilatasyon küretaj veya gebelik terminasyonu olarak da tanımlanır.
Rahim içinin temizlenerek gebeliğin sonlandırıldığı kürtaj işlemi günümüzde yaygın olarak vakum aspirasyonu yöntemi ile gerçekleştirilmektedir. Ancak gebelik haftasına göre kullanılan yöntemler değişebilir.
Ülkemiz yasalarına göre isteğe bağlı kürtaj hamileliğin ilk 10 haftası içinde gerçekleştirilebilir. 18 yaşını aşmış her kadın kürtaj hakkına sahiptir. 18 yaşın altındaki kişiler ise veli onayı ile kürtaj olabilmektedir. 10 haftayı aşan gebeliklerin kişinin isteği ile sonlandırılması ise yasal değildir.
Öte yandan tıbben risk yaratan hamilelikler heyet kararı uyarınca 10 haftadan sonra da kürtaj ile sonlandırılabilir.
Kürtaj hangi durumlarda yapılır?
Kürtaj işlemi:
- 10 haftaya kadar istenmeyen gebeliklerin sonlandırılmasında,
- Boş gebelik veya fetusun ölmesi (ölü gebelik) halinde,
- Anne için sağlık riski oluşturan gebeliklerin terminasyonunda,
- Bebekte sakatlık halinde,
- Gebelik kesesi kaynaklı problemlerde (Gelişimini tamamlayamayan gebelik kesesi, anomaliler vb.)
- Düşük yapmış hastalarda rahim içinin temizlenmesi gerektiğinde,
- Kadın üreme sağlığı açısından riskli durumların tedavisinde (Polip ve miyom gibi yapıların alınması, anormal kanama görülen adet düzensizliğine bağlı durumların tedavisi, menopoz sonrası rahim kanaması, rahim kanseri tedavisi gibi)
Dış gebelik durumda ise ilaç tedavisi ya da cerrahi müdahale gerektiği için kürtaj uygun değildir.
Kürtaj nasıl yapılır?
Gebeliğin sonlandırılması için üç farklı kürtaj uygulaması vardır.
Tıbbi kürtaj ilaçlar aracılığı ile gerçekleştirilir. Aspirasyon veya vakum yöntemi en yaygın kullanılan kürtaj işlemidir. Dilatasyon ve tahliye (D&E) ise cerrahi kürtaj yöntemidir; genel veya lokal anestezi altında rahimin temizlenmesi işlemini ifade eder.
- İlaçlı kürtaj işlemi genellikle 10 haftanın altındaki gebelikler için uygundur. Hamileliğin sonlandırılması için mifepriston içeren ilaçlar kullanılır. 1-2 gün arayla iki doz ilaç alımını takiben yoğun kanama ve kramplar görülür; bunun sonunda hamilelik sona erer.
- Aspirasyon ya da vakumlu kürtaj yöntemi en yaygın yöntemdir. Vajinal yoldan kanül ile girilerek, negatif basınç veren özel bir cihaz yardımıyla rahim içi vakumla temizlenir. Klinik ortamda ve sedasyon anestezi altında gerçekleştirilen bu işlem 5 ila 10 dakikada tamamlanır.
- Dilatasyon ve Tahliye (D&E) işlemi hamileliğin daha ileri haftalarında uygulanan bir kürtaj yöntemidir. 10 haftanın üzerindeki tıbbi risk yaratan hamileliklerin sonlandırılması gerektiğinde uygulanır. Kürtaj öncesi hastaya genellikle genel anestezi yerine lokal anestezi uygulanır. Hasta daha sonra jinekolojik koltuğuna geçirilir. Spekulum ile vajina açıldıktan sonra rahim ağzı dilatör ile genişletilir. Ardından tıbbi aletler ve aspirasyon cihazıyla rahim kazınır ve vakumlanır. Dilatasyon ve Tahliye işlemi yaklaşık 15 dakika sürmektedir. İşlem sonrası lekelenme oluşabilir. Ağrı şikayeti durumunda da hastaya ağrı kesici ilaç reçete edilebilir.
Cerrahi girişim sonrası genellikle hastaların ilk birkaç hafta cinsel ilişkiden kaçınmaları gerekmektedir.
Kürtaj sonrası hastalara ultrason ve kan testi yapılarak gebelik halinin tamamen ortadan kalkıp kalkmadığı kontrol edilir.
Kürtaj riskleri nelerdir?
Kürtaj işlemi donanımlı ve steril bir ortamda, alanında uzman bir doktor tarafından gerçekleştirildiği takdirde genellikle güvenlidir. Ancak yine de bazı riskleri bulunmaktadır. Kürtaj sonrası oluşabilecek riskler şöyle sıralanabilir:
- Enfeksiyon
- Hamileliğin sonlanmaması
- Kanama
- Rahim içinde parça kalması
- Rahim delinmesi
- Bağırsakta yaralanma
- Asherman sendromu (rahim içi yapışıklık)
- Hastanın anesteziye reaksiyon göstermesi
