Bartholin bezleri kadınlarda vajina girişinde yer alır ve vajinanın özellikle ilişki sırasında kaygan olmasını sağlayan sıvının üretimini sağlar. Bu bezlerde meydana gelen tıkanıklıklar Bartholin kisti adı verilen içi sıvı dolu yapılara yol açabilir. Bartholin kistleri çoğunlukla ağrısızdır. Ancak tedavi edilmediğinde büyüyebilir ve enfeksiyon gelişerek Bartolin Absesine dönüşerek çeşitli şikayetlere yol açabilir.
Bartholin kisti tedavisinde geleneksel yöntemlere ek olarak, günümüzde yeni yöntemler de kullanılmaktadır. Tedavi planlaması kistin boyuna, hastanın şikayetlerine ve enfeksiyon nedeniyle oluşan bartolin absesi varlığına göre yapılır.
Sıcak su banyosu, antibiyotik ilaç tedavisi, cerrahi drenaj gibi yöntemler genellikle etkili sonuç vermektedir. Kistin cerrahi müdahale ile alınması ise genellikle son tedavi seçeneği olarak değerlendirilir.
Bartholin kisti nedir?
Kadınlarda genital bölgede yer alan Bartholin bezlerinin görevi cinsel ilişki sırasında penetrasyonun kolay gerçekleşmesi için gerekli olan vajinal kayganlığı sağlamaktır. Bu bezler ergenlikten itibaren salgı üretmeye başlar. Bazen çeşitli nedenlerle Bartholin bezlerinde tıkanıklık meydana gelebilir. Tıkanıklık halinde bu bezlerin içinde sıvı birikerek kist oluşturur. Bartolin kisti adı verilen bu durum genelde tek tarafta ortaya çıkar. Küçük boyutlu kistler çoğu zaman belirti vermez. Bu tip kistler genellikle düzenli yaptırılan jinekolojik muayene veya rahim ağzı taramasında fark edilebilir.
Kadınlarda yaygın rastlanan bir sağlık problemi olan Bartholin bezlerindeki kistlerin en tipik belirtileri ağrı ve şişliktir. Bartholin kisti büyüdükçe ve enfeksiyon durumu söz konusu olduğunda yürüme veya ilişki sırasında ağrı gelişebilir. Ayrıca vajina girişinde ve dış vajinal dudaklarda şişlik gözlemlenebilir.
Bu rahatsızlık nedeniyle çevre dokularda kızarıklık ve hassasiyet, yürürken zorlanma ve ateş gibi belirtiler de görülebilir.
Bunun dışında belirtiler görüldüğü takdirde mutlaka bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurularak tedaviye başlanmalıdır.
Bartholin kisti neden olur?
Bartholin kisti ve apsesi Bartholin bezlerindeki tıkanıklık nedeniyle meydana gelir. Ancak bu bezlerin tıkanmasına yol açan birçok farklı unsur bulunmaktadır. Bu unsurlar şöyle sıralanabilir:
- Vajinal travma
- Cinsel ilişki veya farklı nedenlerle vajinal tahriş oluşması
- Enfeksiyonlar (Özellikle bakteriyel enfeksiyonlar nedeniyle Bartholin Apsesi oluşabilir)
- Klamidya ve diğer bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar
- Hormonal değişiklikler nedeniyle aşırı mukus üretimi
- Menopoz ve ileri yaş
- Vulva ve vajinada hormonal problemler veya adet düzensizliklerine bağlı anormal büyüme
- Geçirilmiş ameliyatlar
Bartholin kisti nasıl tedavi edilir?
Kadın ve doğum doktoru tarafından yapılan pelvik muayene ve çeşitli testlerin ardından Bartholin kisti tanısı koyulur. Tedavi kistin boyutu, hastadaki belirtiler, kistin enfekte olup olmamasına göre planlanır. Kistin tedavi edilmesinde kullanılan bazı yöntemler şöyledir:
- Sıcak oturma banyoları ve sıcak kompres ile şişliğin inmesi sağlanabilir. Ancak şiddetli ağrı şikayeti devam ediyorsa mutlaka tıbbi tedavi için doktora başvurulmalıdır.
- Enfekte olmuş Bartholin kisti için antibiyotik ilaç tedavisi uygulanabilir.
- Büyük boyuttaki Bartholin kistlerinin tedavisinde cerrahi marsupializasyon tekniği kullanılabilir. Kistin sürekli olarak tekrar etmesini önlemek için bez dışarı doğru alınarak kalıcı bir drenaj açıklığı oluşturulur.
- Cerrahi drenaj işlemiyle kist içinde biriken sıvı dışarı atılabilir. Kateter veya word kateteri kist içindeki sıvının boşaltılması için kullanılan bir yöntemdir. İşlemde enfekte kist veya apse içine küçük bir kateter yerleştirilir ve sıvının yavaş yavaş boşaltılması sağlanır. Bir başka yöntem ise gümüş nitrat uygulamasıdır. Apseye açılan küçük bir delikten sıvı boşaltılır ve ardından bartholin bezine gümüş nitrat koyulur.
- Son yıllarda Bartholin kisti tedavisinde lazer de kullanılmaktadır. Lokal anestezi altında yapılan işlemde Bartholin kisti içindeki sıvı boşaltıldıktan sonra kist duvarı lazer ile buharlaştırılır.
- Küçük kistler skleroterapi yöntemiyle tedavi edilebilir. Bu yöntemde kist içine, sıvının emilmesini sağlayan sklerozan madde enjekte edilir.
- Bu tedavi yöntemleriyle başarılı sonuç alınamadığı takdirde Bartholin bezi ameliyat ile çıkarılabilir. Ancak bu yöntem vajinal kuruluğa yol açtığı için son çare olarak değerlendirilebilir.
Bartholin kisti ameliyatı nasıl yapılır?
Bartholin kisti ameliyatı Bartholin bezlerindeki kistlerin veya enfekte olmuş apsenin cerrahi yöntemlerle tedavi edilmesi işlemidir. Genellikle lokal anestezi altında gerçekleştirilir. Perine bölgesine minimal bir kesi yapıldıktan sonra kistin içindeki sıvının boşaltılması sağlanabilir veya Bartholin kisti tamamen alınabilir.
Bazı durumlarda ise Bartholin bezinin tamamen çıkarılması gerekebilmektedir. Kist sürekli tekrarlıyorsa ve diğer tedavi yöntemleri işe yaramıyorsa genel anestezi altında yapılan ameliyat ile bezler tamamen çıkarılır.
