Kadınlarda adet döngüsünün bir aşaması olan yumurtlama dönemi yumurtalıklardan bir yumurta hücresinin serbest bırakılmasıdır. Bebek sahibi olmak isteyen kadınlar için yumurtlama dönemi son derece önemlidir. Çünkü yumurtlama, döllenme için gerekli olan olgun bir yumurtanın fallop tüpüne geçişini sağlayarak gebeliğin gerçekleşmesinde kritik rol oynar.
Yumurtlama hesaplama yöntemleri çocuk sahibi olmak isteyen çiftlerin gebelik şansını artırmak için yaygın olarak başvurdukları sistemdir.
Yumurtlama döneminin bilinmesi gebelik şansını artıran bir unsurdur. Bu dönemde korunmasız cinsel ilişkiye girilmesi hamilelik olasılığını yükseltmektedir. Günümüzde bebek sahibi olmak isteyen birçok kadın yumurtlama hesaplama yöntemlerini kullanarak hamile kalmak için en uygun zamanı tespit edebilmektedir. Bu yöntemlerin yanı sıra sağlıklı gebelik elde edilebilmesi ve genel kadın sağlığının da korunabilmesi için kadın ve doğum uzmanı tarafından rutin kontrollerin de yapılması gerekmektedir.
Yumurtlama dönemi nedir?
Kadınlarda adet döngüsü 21 ila 35 günde bir gerçekleşmektedir. Adet döngüsünün dört aşaması bulunur. Bu aşamalar; menstrüasyon (regl kanaması), foliküler faz, yumurtlama (ovulasyon) ve luteal faz olarak sıralanır.
Yumurtalıkların veya diğer adıyla overlerin bir adet yumurta saldığı dönem yumurtlama dönemi olarak adlandırılır.
Adet döngüsünün ilk günü adet kanamasının başladığı gündür. Bu döngü bir sonraki adet kanamasının başladığı güne kadar devam eder. Yumurtlama genellikle adet döngüsünün ortasında gerçekleşir. Yani 28 günlük standart bir adet döngüsünde yumurtlama 14. günde gerçekleşmektedir. Aynı şekilde hesaplandığında; düzenli 30 günlük döngüye sahip bir kadın için de 16. gün yumurtlama günü olarak belirlenir.
Yumurtlama dönemi ile doğurgan dönem aynı şeyler değildir. Yumurtlama genellikle bir gün sürerken sperm hücreleri 5 güne kadar kadın vücudunda canlı kalabilmektedir. Bu nedenle yumurtlamadan önceki 5 gün ile yumurtlama günü toplanarak doğurgan dönem hesaplanır. Buna göre 28 günlük bir döngü örneğinde hamilelik şansının yüksek olduğu doğurgan dönem 10. gün ile 15. gün arasındadır.
Uzun süreli doğum kontrol hapı kullananlar için ise, ilaç alımı kesildikten hemen sonra yumurtlama gerçekleşebilmektedir.
Yumurtlama hesaplama yöntemleri yumurtlama dönemi ve doğurganlık döneminin isabetli bir şekilde belirlenebilmesine yardımcı olmaktadır.
Yumurtlama belirtileri nelerdir?
Yumurtlama dönemi sırasında kadın vücudunda bazı belirtiler ve değişimler yaşanabilir. Belirtilerin yoğunluğu kadından kadına değişmekle birlikte şöyle sıralanabilir:
- Vajinal akıntı miktarında artış, kıvamında değişiklik
- Göğüs hassasiyeti ve şişkinlik
- Cinsel isteğin artması
- Alt karın bölgesinde yumurtalık ağrısı veya rahatsızlık hissi
- Karın şişliği
- Daha yumuşak ve açık rahim ağzı (serviks)
- Koku ve/veya tat hassasiyeti
- Mide bulantısı
- Hafif lekelenme
- Vücut sıcaklığının artması
Yumurtlama dönemi nasıl verimli kullanılır?
Hamilelik planı yapan kadınlar için doğurganlığın en yüksek olduğu yumurtlama döneminin verimli kullanılması önemlidir. Yumurtlama hesaplama yöntemlerinin doğru bilinmesi ve uygulanması bu dönemin verimli geçirilmesinin anahtarıdır.
Yumurtlama döneminin verimli kullanılması için öncelikle adet döngüsü düzeninin iyi bir şekilde takip edilmesi gerekir. Bu sayede yumurtlama zamanı doğru bir şekilde tahmin edilerek en doğurgan günlerde ilişkiye girilebilir. Bunun yanı sıra eczanelerde satılan ovulasyon testleri kullanılarak, idrar testi ile luteinize edici hormon (LH) seviyeleri ölçülerek de en verimli günler belirlenebilmektedir. Yumurtlama dönemi ile birlikte doğurgan dönem de doğru hesaplanmalıdır. Spermler 3 ila 5 gün arası canlı kalabildiği için yumurtlama öncesinde ilişkiye girmek de gebelik şansını artırabilmektedir.
Adet döngüsü takibi ve testlerin dışında vücut ısısı artışı, vajinal akıntı (servikal mukus) değişimleri gibi yumurtlama belirtileri de izlenerek doğurgan zamanlar tahmin edilebilir. Böyle yumurtlama dönemi daha verimli hale getirilmiş olunur.
Bunların dışında beslenme ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının doğurganlık üzerinde olumlu etkisi bulunduğu da bilinmektedir. Örneğin dengeli beslemek, yeterli uyku uyumaya dikkat etmek, sigara ve alkolden uzak durmak, kafein tüketimini azaltmak, stresten uzaklaşmak veya stresi yönetmeyi öğrenmek de kadın sağlığını ve doğurganlığı desteklemektedir.
Yumurtlama nasıl hesaplanır?
Doğru yumurtlama hesaplama yapmak için kullanılan birçok farklı yöntem bulunmaktadır. Özellikle adet döngüsünün iyi takip edilmesi, düzenli bir döngüye sahip olmak, adet döngüsünde kadın vücudunda meydana gelen değişimler hakkında farkındalık sahibi olunması yumurtlama tarihlerinin hesaplanmasını kolaylaştıran unsurlardır.
Kadınlarda yumurtlama hesaplama için kullanılan başlıca yöntemler şöyle sıralanabilir:
- Takvim yöntemi: Takvim yöntemi adet döngüsünün takvime kayıt edilmesidir. Bu işlem normal bir takvim üzerinden manuel olarak yapılabileceği gibi günümüzde akıllı cep telefonları için geliştirilmiş birçok uygulama ile de adet günleri kolayca işaretlenerek aydan aya döngü süresi kayıt altına alınabilir. Bu yöntem adet döngüsü düzenli olan kadınlar için idealdir. Yöntemde adetin ilk günü işaretlenir. Aydan aya değişim olabileceği için her adet döngüsünün ne kadar sürdüğü de kayıt altına alınır. Takvimde işaretli en kısa döngünün toplam gün sayısından 18 çıkarılarak bulunan sonuç bir sonraki adet döneminin ilk gününe eklenir. Elde edilen sayı doğurganlığın ilk günüdür. Doğurganlığın son günü de hesaplanacak olursa; bu kez takvimde kaydedilen en uzun döngünün toplam gün sayısından 11 gün çıkarılır.
- Bazal vücut ısısı yöntemi: Bazal vücut ısısı yöntemi kadının dinlenme halindeki vücut sıcaklığının her sabah aynı saatte, yataktan kalkmadan önce ölçülmesidir. Yumurtlama öncesi bazal vücut sıcaklığı biraz daha düşükken, yumurtlama sonrası hormon değişiklikleri nedeniyle sıcaklık yaklaşık 0.5-1 derece artar. Sıcaklıktaki bu artış yumurtlamanın gerçekleştiğini gösterebilir. Ancak bu hesaplama yöntemi kullanılırken bazal vücut sıcaklığının birçok farklı faktörden etkilenebileceği de unutulmamalıdır.
- Servikal mukus yöntemi: Yumurtlama döneminde servikal mukus veya rahim ağzından gelen sıvıda değişiklikler meydana gelir. Regl bittikten hemen sonra birkaç gün mukus görülmez. Yumurtlama dönemi yaklaştıkça vajinada mukus miktarı da artmaya başlar. Beyaz veya sarı renkteki yapışkan ve bulanık görünümlü mukus yumurtlamanın yaklaştığına işaret eder. Yumurtlamanın gerçekleşmesinden hemen önce ise mukus daha ince, berrak ve kaygan olur. Ayrıca miktarı da daha fazladır.
- Servikal pozisyon yöntemi: Bu hesaplama yönteminde rahim ağzındaki değişiklikler izlenir. Yumurtlama dışı dönemde rahim ağzı kapalı ve serttir. Yumurtlama dönemine doğru serviksin dış ağzı açılır ve yumuşak bir yapıya bürünür. Yumurtlama dönemi bittikten sonra rahim ağzı yeniden kapalı ve sert haline döner.
Yumurtlama hesaplama yöntemlerini kullanmasına rağmen gebelik elde edemeyen çiftlerin yardım için mutlaka doktora başvurmaları önerilmektedir. Yumurta kalitesi, sayısı, kadının yaşı gibi unsurlar gebelik için büyük önem taşımaktadır. Jinekolog tarafından gerçekleştirilecek ultrason değerlendirmesi ve çeşitli kan testleri ile daha net bir tablo ortaya koyulabilir. Özellikle transvaginal ultrasonografi ile yumurtlama zamanı doğru olarak belirlenebilmektedir.
Yumurtlama hesaplama yöntemleri hamile kalmak isteyen kadınlara avantaj sağlar. Hamilelikten korunmak isteyenler için ise yumurtlama dönemi hesaplama yöntemleri önerilmez. İstenmeyen hamileliklerin önlenebilmesi için çeşitli doğum kontrol yöntemleri mevcuttur.
Hamile kalmak istemeyen kadınlar doğru ve güvenli doğum kontrol yöntemleri için bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmalıdır.
