HPV (İnsan Papilloma Virüsü) kanser ve genital siğil oluşumlarına yol açabilen bir virüs grubudur. 200’ün üzerinde farklı türü olan HPV dünya genelinde cinsel temas ile bulaşan hastalıkların en sık nedenleri arasında başı çekmektedir.
HPV genellikle belirti göstermese de, virüsün yol açabileceği olumsuz etkilerden korunabilmek için düzenli tarama (Pap smear testi) ve HPV aşısı gibi koruyucu önlemlerin alınması önemlidir.
HPV bulaşımının önlenmesi ve enfeksiyon yaygınlığının azaltılması için geliştirilen aşılar sayesinde günümüzde birçok insan rahim ağzı kanseri başta olmak üzere çeşitli hastalıklardan korunabilmektedir.
Halihazırda geliştirilmiş üç tip HPV aşısı bulunmaktadır. Gardasil, Gardasil-9 ve Cervarix aşıları farklı HPV tiplerine karşı koruma sağlayabilmektedir.
HPV aşısı genellikle cinsel aktif olmadan önce yapılmalıdır. Bunun nedeni de çocukluk ve gençlik döneminde aşı etkinliğinin en yüksek seviyede olmasıdır. Ancak daha ileri yaşlardaki bireylere de koruyucu olarak HPV aşısı yapılabilmektedir.
HPV nedir?
İnsan papilloma virüsü (HPV) genellikle cinsel ilişki veya temas (anal veya oral seks) yoluyla bulaşan bir virüstür. Her yıl kadın ve erkek milyonlarca insanı etkileyen bu virüsün 200’den fazla tipi bulunmaktadır. HPV virüsü çoğu zaman kendiliğinden geçebilmektedir. Bununla birlikte geçmeyen bazı HPV tipleri genital siğillere bazıları ise çeşitli kanser türlerine yol açabilmektedir.
Kadınlarda rahim ağzı kanseri meme kanserinden sonra en sık görülen kanser türüdür. HPV 16 ve 18 ise kadınlarda görülen rahim ağzı kanseri vakalarının %70’inden sorumludur.
HPV 6 ve 11 genital siğillere yol açan en sık rastlanan HPV türlerdir.
HPV sadece kadınlarda değil erkeklerde de genital siğillere ve penis kanseri gibi bazı kanserlere yol açabilir.
Hastada HPV tanısı ve olası etkileri için iki farklı test yöntemi kullanılır. Kadınlarda pap smear testi ile rahim ağzı kanserine yol açabilecek hücresel değişiklikler belirlenebilir. HPV virüsünün varlığını ve türünü tespit etmek için de HPV testi yapılmaktadır.
HPV aşısı nedir?
HPV aşısı HPV virüsüne karşı insanları korumak ve HPV’nin neden olduğu kanserlerin gelişimini önleyebilmek için geliştirilen aşının adıdır. Bu aşı tedavi değil koruma amaçlıdır.
Virüsü kontrol altına almak için geliştirilmiş üç tip HPV aşısı bulunmaktadır.
Gardasil 4, Gardasil-9 ve Cervarix aşıları farklı HPV tiplerine karşı koruma sağlayabilmektedir.
HPV aşısının tercihen kişinin cinsel aktif olmadan önce yapılması tercih edilir. Bu süreç kaçırılsa bile 65 yaşına kadar yapılabilir.
- Gardasil-9 aşısı HPV tip 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 ve 58’e karşı koruma sağlar.
- Gardasil aşısı HPV tip 6, 11, 16, 18’e karşı koruma sağlar.
- Cervarix aşısı ise HPV tip 16 ve 18’e karşı koruma sağlar.
- Gardasil 4 aşısı HPV tip 6, 11, 16, 18’e karşı koruma sağlar.
HPV aşıları genellikle 3 doz halinde uygulanır.
Gardasil ve Gardasil 9: İlk dozdan 2 ay sonra 2. doz; 6. ayda ise 3. doz yapılır.
Cervarix: İlk dozdan 1 ay sonra 2. doz; 6. ayda 3. doz uygulanır.
HPV aşısının uzun vadede bilinen bir yan etkisi bulunmamakla birlikte işlem sonrası geçici olarak aşı yapılan bölgede kızarıklık ile şişlik ve ağrı gibi şikayetler ortaya çıkabilir.
HPV aşısı neden yapılır?
HPV aşısı ile HPV virüsünün kontrol altında tutulması amaçlanmaktadır.
HPV aşısı insanları virüse karşı korumak, virüsün yol açabildiği kanser türlerinin gelişmesini önleyebilmek, genital siğil probleminin önüne geçmek, HPV yaygınlığının azaltılması gibi nedenlerle yapılmaktadır.
HPV aşısı kimlere yapılır?
HPV aşısı maksimum korumayı cinsel faaliyetin başlamasından önce, 9-26 yaş arasındaki bireylerde sağlar. Dolayısıyla aşının genellikle bu yaş grubundaki kızlara ve erkeklere yapılması önerilmektedir.
Bununla birlikte son yapılan çalışmalar 27-45 yaş arası kadınlarda da aşı ile korunma sağlanabileceğini öngörmüştür.
Ayrıca daha önce HPV enfeksiyonu geçirmiş kişiler de, enfekte olmadıkları diğer HPV türlerinden aşı sayesinde korunabilir.
HPV aşısının faydaları nelerdir?
HPV (İnsan Papilloma Virüsü) aşısının en büyük faydalarının başında kadınları rahim ağzı kanserinden koruyabilmesi gelmektedir. Serviks kanseri (Rahim ağzı kanseri) kadınlarda en çok görülen 2. kanser türüdür. Ve vakaların yaklaşık %99’unun HPV ile ilişkili olduğu bilinmektedir.
Bunun dışında HPV aşısı şöyle faydalar sağlamaktadır:
- HPV kadınlarda rahim ağzı kanseri dışında anüs, vulva ve vajina ile baş-boyun bölgelerinde kanserlere; erkeklerde de penis, anüs, ağız, yutak kanserlerine neden olabilir. Aşı, bu bölgelerdeki kanser riskini azaltır.
- HPV’nin bazı türleri genital siğillere neden olmaktadır. Yaygın görülen bu rahatsızlığa karşı HPV aşısı etkili koruma sağlayabilir.
- HPV aşısı özellikle genç yaşlarda yapıldığında, bağışıklık sistemini bu virüse karşı korumak için güçlü bir yanıt oluşturur. Bu da uzun vadeli koruma sağlar.
- Yaygın aşılama toplum genelinde HPV’nin yayılmasını da azaltır. Böylece hem aşı olanların hem de olmayanların korunması mümkün olabilir.
Hastalar aile hekimi veya kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurarak HPV aşısı yaptırabilirler.
