Kadınların yumurta sayısı 30’lu yaşlarla birlikte azalır. Bu durum özellikle 35 yaş üstü kadınlarda hamilelik şansını düşüren temel nedenlerden biridir. Günümüzde yumurta dondurma işlemi sayesinde kadınlar artık ileri yaşlarda çocuk sahibi olma şanslarını artırabilmektedir.
Kadınların yumurtalarının dondurularak belli bir süre boyunca saklanabildiği bu tıbbi prosedür, uzman hekimler tarafından yapılan değerlendirme sonrasında 30 yaş üzerindeki bekar kadınlara uygulanabilmektedir. Kanser tedavisi, ailede erken menopoz öyküsü, yumurtalık ameliyatı gibi tıbbi nedenlerin yanı sıra çeşitli nedenlerle hemen çocuk sahibi olmak istemeyen kadınlar da yumurta dondurma işleminden faydalanabilmektedir.
Dondurulmuş yumurtalar ileride tüp bebek yöntemiyle hastanın rahimine geri transfer edilerek gebelik elde edilebilmektedir.
Yumurta dondurma nedir?
Yumurta Dondurma (Oosit Freezing) tüp bebek uygulamalarından biridir. Kadının sağlıklı yumurtalarının toplanarak sıfırın altındaki derecelerde dondurulması ve sonrasında tüp bebek merkezi bünyesinde saklanması yumurta dondurma olarak adlandırılmaktadır.
Tüp bebek sertifikası olan kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından gerçekleştirilen bu işlemin temel amacı dondurulan yumurtaların canlılığının ve işlevinin muhafaza edilmesidir. Bu işlem sayesinde kadının yumurta dondurma işlemini yaptırdığı zamanki yaşı ve üreme yeteneği korunmuş olur. Böylece daha ileri bir yaşta da sağlıklı gebelik elde etme şansı artırılır.
Yumurta dondurma işleminde başarı oranı kadının yumurtalarını dondurduğu yaşına bağlı olarak değişmektedir. Genellikle bu oran yüzde 30 ila 60 arasındadır.
Yumurta dondurma neden yapılır?
Yumurta dondurma işlemi, genellikle üreme çağındaki kadınlar için gelecekte sağlıklı gebelik şansı sunan bir seçenektir. Bu işlem tıbbi veya tıbbi olmayan nedenlerle yapılabilmektedir.
Yumurta dondurma kadınlarda mevcut üreme yeteneğini koruyarak ileri yaşta hamilelik şansını artırmak için yapılır.
Kanser tedavisi gibi bazı sağlık durumları kadınların üreme işlevlerini olumsuz etkileyerek yumurta yetmezliğine neden olabilmektedir. Kemoterapi, radyoterapi veya kök hücre nakli gibi tedaviler öncesinde yumurta dondurma işlemi sayesinde yumurtalar korunmuş olur.
Yumurta dondurma işlemi ayrıca IVF yani tüp bebek tedavisi kapsamında da kullanılabilir. Örneğin; tüp bebek tedavisinde transfer işleminin ertelenmesini gerektiren durumlarda dondurma işlemi yapılabilir. Dondurulmuş yumurtalar istenilen zamanda çözülüp döllendirilebilir ve rahim içine yerleştirilerek gebelik elde etmek için kullanılabilir. Ayrıca bu şekilde gerçekleşen bir gebelikte bebekte genetik veya doğumsal hastalık gelişme riski de çok daha düşüktür.
Yumurta sayısı az, yumurtalık rezervi düşük olan kadınlarda, yumurta toplama ve dondurma işlemi gebelik şansını artırabilmektedir.
Yumurta dondurma nasıl yapılır?
Yumurta dondurma öncesinde bir değerlendirme yapılarak hastanın bu işlem için uygun olup olmadığı belirlenir. Bu değerlendirmede hastanın yaşı, aile öyküsü, adet döngüsü, yaşam tarzı, kilosu, polikistik over sendromu veya tiroid bozuklukları gibi kronik hastalıklarının varlığı, rahim ve rahim ağzı anomalileri gibi birçok duruma bakılır.
Değerlendirme sonrası yumurta dondurma işleminin ilk ayağı ilaç tedavisi ile hormonal uyarımdır. Yaklaşık 10 günlük bu süreç adet döngüsünün 2. veya 3. gününde başlar. Hormon içeren ilaç tedavisi ile yumurtaların uyarılması ve birden fazla yumurtanın olgunlaşması amaçlanır. Hormon tedavisi boyunca düzenli olarak yumurtaların gelişim durumu ultrason ve kan testleri ile takip edilir.
Yumurtalar istenilen olgunluğa eriştiğinde, çatlatma iğnesinden 36 saat sonra vajinal yoldan veya karından özel bir iğne aracılığı ile toplanır. Toplama işlemi genel anestezi altında uygulanır.
Laboratuvarda, toplanan yumurtalar döllenmeden özel bir işlem olan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma tekniği kullanılarak dondurulur. Bu işlem, hücrelerin dondurulurken oluşabilecek zararlı buz kristallerinin oluşumunu en aza indirir. Donmuş yumurtalar sıvı azot tanklarında -196 derecede saklanır.
Yumurtaların yasal saklama süresi 5 yıldır. 5 yıl dolduktan sonra Sağlık Bakanlığı onayı ile bu süre uzatılabilir.
Yumurta dondurma süreci başlangıçtan son aşamaya kadar 2 ila 4 hafta arasında sürmektedir.
Yumurta dondurma kimlere yapılır?
Yumurta dondurma işlemi eskiden yasal olarak sadece kanser hastalarına tedavi öncesi uygulanabilmekteydi. Günümüzde ise doktor raporu ile bu işlemden faydalanmak isteyen uygun durumdaki birçok bekar kadına yapılabilmektedir. Evli kadınlarda ise embriyo dondurma işlemi uygulanmaktadır.
Yumurta dondurma işlemi:
- 35 yaş ve üstündekilere,
- Ailesinde erken menopoz hikayesi olanlara,
- Düşük yumurta rezervi ve sayısı olan kadın hastalara,
- Yumurtalık ameliyatı, çikolata kisti ameliyatı gibi cerrahi operasyonları geçireceklere,
- Kemoterapi ve radyoterapi görmesi gereken kanser hastalarına,
- Çeşitli sağlık sorunları nedeniyle doğurganlık yeteneği olumsuz etkilenen kişilere,
- Kariyer, eğitim gibi nedenlerle anne olma hayalini ertelemek isteyenlere,
- Bebek sahibi olmak için doğru şartların oluşmasını beklemek isteyenlere yapılabilir.
Yumurta dondurma işlemi kişinin biyolojik saatini durdurarak üreme yeteneğini korur, ileri tarihte çocuk sahibi olma şansı ve seçeneği sunar.
