Rahim filmi veya diğer adıyla HSG (Histerosalfingografi) rahim bölgesi ve tüplerin röntgen ile görüntülenmesi işlemidir.
Rahim filmi özellikle kısırlık şikayeti ile doktora başvuran hastalarda fallop tüplerinin durumunu değerlendirmek için çekilir; bununla birlikte rahimde gelişebilen birçok sağlık probleminin tespit edilmesinde de kullanılan bir yöntemdir.
Rahim filmi nedir?
Tıptaki adı Histerosalpingografi (HSG) olan rahim filmi kadınlarda rahim içerisine ilaçlı kontrast madde verilerek rahmin ve tüplerin görüntülenmesidir. Günümüzde yeni tekniklerin devreye alınması, C kollu röntgen cihazları sayesinde rahim filmi işlemi hastalar açısından daha konforlu gerçekleştirilebilmektedir.
Rahim filmi, infertilite yani kısırlık tanısı ve tedavisinde kullanılan değerli bir görüntüleme yöntemidir. Kadınlarda hamile kalmaya engel durumlardan biri de fallop tüplerinin tıkalı oluşudur. Rahim filmi sayesinde tüp tıkanıklıklarının belirlenmesi hastaya uygun infertilite tedavisinin planlanmasında da belirleyici olmaktadır.
Rahim filmi nasıl çekilir?
Rahim filmi adet kanaması bittikten sonra, tercihen adet başlangıcından itibaren 7. ila 12. günler arasında çekilir. Rahim filmi çekilmeden önce hastanın hamilelik durumunun olmadığından emin olunmalıdır.
İlaçlı rahim filmi her ne kadar bazı kadın hastaları korkutsa da günümüzde eskiye göre çok daha konforlu bir işlemdir. Özellikle işlemi gerçekleştiren kadın doğum doktorunun deneyimi önemlidir. Genellikle anestezi kullanılmayan bir işlemdir ancak bazı hastalarda sedasyon uygulanabilir.
Rahim filmi çekimi için öncelikle hasta jinekolojik muayene pozisyonuna getirilir. Vajinaya spekulum yerleştirilerek gerekli açıklık sağlanır. Ardından rahim ağzı olası mikroplardan arındırılır. Daha sonra rahime kanül veya kateter yerleştirilerek buradan kontrast madde enjekte edilir. Kontrast madde verilirken belli aralıklar ile röntgen filmleri çekilir. Floroskopi ile sıvı geçişi dikkatlice izlenerek rahimin ve tüplerin yapısal durumu incelenir; fallop tüplerinin açık mı yoksa kapalı mı olduğu değerlendirilir.
Kontrast madde sırasıyla rahimden tüplere ve karın boşluğuna ilerler; tüplerin açık olduğu durumda karın boşluğuna yayılır.
Rahim ağzından basınçla verilen kontrast madde kimi durumlarda tüplerdeki mukus kaynaklı hafif tıkanıkları da giderebilmektedir.
Rahim filmi sırasında seçili hastalarda selektif salpingografi yani tüp açma işlemi de uygulanabilir. Radyoloji uzmanı tarafından uygulanan tüp açma işleminde kateter yardımıyla iyotlu sıvı verilerek tüplerin açılması sağlanabilir. Ancak temelli tıkalı, tüplerin cerrahi işlemle bağlandığı veya sıvı birikmiş tüpler için bu işlem uygulanamaz.
Rahim filmi işlemi sonrasında lekelenme tarzında akıntı, az miktarda vajinal kanama ve hafif ağrı hissi oluşabilir. Vajinal kanama şikayeti uzun sürdüğü takdirde ise mutlaka jinekoloji uzmanına başvurulmalıdır.
İşlem sonrasında enfeksiyon riski oluşmaması için bir iki gün banyo yapılması, cinsel ilişkiye girilmesi veya tampon kullanımı önerilmemektedir.
Rahim filmi neden çekilir?
İnfertilite tanısında kullanılan temel testlerden biri rahim filmidir. Bunun dışında bazı kadın hastalıkları da rahim filmi ile değerlendirilebilmektedir.
HSG (Histerosalpingografi) işlemi;
- Rahim içi yapısının ve fallop tüplerinin incelenmesi için uygulanır. Rahim filmi sonuçları üremeye yardımcı tedavinin seçimi ve planlanmasına yardımcı olmaktadır.
- Asherman sendromu (Rahim içi yapışıklığı) değerlendirmesi için kullanılabilir.
- Tekrar eden düşükler sonrası rahimden kaynaklı yapısal veya doğumsal bir kusur olup olmadığının değerlendirilmesi için yapılabilir.
- Rahim bölgesinde kanser şüphesinin değerlendirilmesinde kullanılabilir.
- Rahim ağzı kanalında tıkanıklık şüphesinin araştırılması için uygulanabilir.
Rahim filmi çekilen kimi hastalarda gebe kalmaya engel farklı durumlardan şüphelenildiğinde; örneğin miyom, polip veya yapışıklık gibi durumların tanısı ve gerekli müdahalenin yapılması için histeroskopi yapılması da gerekebilir. Bu işlemin yapılıp yapılmayacağına kadın doğum uzmanı karar verir.
